Ik heb een negatief zelfbeeld - hoe zit dat eigenlijk?

In dit artikel vertel ik je:

-> Wat het woord zelfbeeld precies betekent.

-> Wat voor een invloed een negatief zelfbeeld op jouw leven heeft.

-> Beschrijf ik je enkele tips, hoe jij jouw zelfbeeld positiever kunt maken.


Je hebt het vast wel iemand eens horen zeggen: "Ik heb een negatief zelfbeeld."

Dat is een wat technische term voor, als ik het op z'n Jip en Janneke's zeg: De manier waarop ik naar mezelf kijk en vaak ook hoe ik over mijzelf praat is op een negatieve manier.

Dus: het beeld dat ik heb van mijzelf.


Hoe werkt eigenlijk? Hoe kom je aan zo'n negatieve kijk op jezelf?


Aanleg


Iedereen heeft van zichzelf al een bepaalde kwetsbaarheid in zich. De een is wat gevoeliger voor het feit dat ie niet goed kan rekenen, de ander zijn glas is net even wat sneller leeg dan die van de ander. Zo werkt dit ook met je zelfbeeld.


Je opvoeding


Maar ook je opvoeding speelt een belangrijke rol hierin.

Tussen je eerste en je tweede levensjaar begin je al te beseffen wie je bent. Je zelfbeeld.

Dit doe je altijd in relatie met anderen. En laat nu net de relatie met je ouders van groot belang zijn hierin.

Dus als jij vroeger weinig aandacht kreeg, veel kritiek te verstouwen had of weinig waardering...Dan heeft dat een grote invloed op jouw zelfbeeld.

Ook overbeschermende ouders of juist erg gericht zijn op prestatie kan er voor zorgen dat je jezelf niet als 'goed genoeg' gaat zien.

Een ander veel vaak voorkomend voorbeeld dat ik regelmatig terugzie bij ouders, is dat ze gaan vergelijken met andere broertjes of zusjes. Dan hoor je zinnen als: "Doe eens als...." of "Waarom doe je niet zo netjes als..."

Een belangrijk onderdeel van de opvoeding is dat jouw ouders je liefde hebben gegeven die aansloot bij jouw behoeften. Als hier een mismatch in was, dan bestaat de kans dat je daar al een negatief zelfbeeld hebt ontwikkeld.


School


Het is zo normaal als ademhalen: kinderen die naar school gaan.

Maar als er een ding is dat ik gisteren al zou willen veranderen op basis-, middelbare scholen en hoger onderwijs, is het feit dat kinderen een beloning krijgen in de vorm van een cijfer.

Zo hoorde ik een meisje van 14 wel eens zeggen tegen haar moeder: 'Mam, waarom doe ik dit eigenlijk? Waarom leer ik? Alleen maar om de docent te laten zien dat ik iets kan? En dan...? Wat heb ik daaraan?'

Dat vond ik een heel wijze opmerking. Prestatiedruk, vergelijken en sociale druk ligt namelijk erg op de loer in het onderwijs. Ik pleit er daarom al jaren voor om veel meer richting competentiegericht onderwijs te gaan. Gelukkig zie je dat steeds meer binnen scholen terugkomen. Want...de docent die langzaam lopend door de klas de toetsen uitdeelt om daarbij de cijfers hardop voor te lezen....dat is voor veel kinderen beschamend.

En dan ook nog dat zinnetje: "....een 6...nou, van jou had ik meer verwacht." dat nog steeds op middelbare scholen dagelijks wordt uitgesproken.

Hierdoor leert een kind maar 1 ding: "Ik ben pas goed genoeg, ik ben pas waardevol, als ik hoge cijfers haal."


Taal


Een negatief zelfbeeld heeft ook sterk te maken met welke taal wij uitspreken.

Toevallig keek ik gisteren samen met mijn middelste dochter de film 'Made in Manhattan'.

Een film over een Latino vrouw die een relatie krijgt met een witte Amerikaanse politicus.

Op een gegeven moment zegt haar moeder in een boze bui tegen haar: "Wat denk je wel niet...zoek je het hogerop? Verlogen je afkomst niet."

Poe! Taal is zo krachtig. Hoe vaak cijferen we onszelf of de ander wel niet weg met taal, door zinnen te gebruiken als: "Hij moet niet zo naast zijn schoenen lopen." of "Nou, die heeft wel een hoge pet op van zichzelf." of "Nou, laat hem maar eens een dag hier werken, dan zal hij pas merken wat ECHT werken is."


Beschermingsmechanisme


Als je negatief praat over jezelf (of over iemand anders) hardop of in jezelf, dan gebeurt er iets interessants. Je stoot daarmee mensen af of je brengt daar mensen juist mee dichtbij.

Ik zal je uitleggen hoe ik dat bedoel. Als je hardop zegt: "Ik ben toch niets waard.", lok je daar hoe dan ook een reactie mee uit.

Of de ander zegt: "Ach,...hoe kom je daar nu bij. Je bent toch goed zoals je bent."

Dus door negatief te praten over jezelf krijg je de aandacht, die je eigenlijk jezelf moet geven, maar die je nu via een ander op een surrogaat manier probeert te krijgen. Met als gevolg...dergelijke opmerkingen wimpel je dan vaak ook weg. Dat geeft namelijk ook weer aandacht.

Een andere reden is, om mensen ver bij je vandaan te houden. Als IK namelijk zeg dat ik niets waard ben, dan ben ik de ander voor. Ik kan dan (mogelijk) niet gekwetst worden.


Wat doet een negatief zelfbeeld met je?


Nou,...dat is niet mis. Hoe vaker je negatief praat tegen jezelf of over een ander, dan,...geef jezelf het volgende 'cadeau' :

-> Blijven zitten waar je zit,...je onderneemt geen actie.

-> Je ontwikkelt minder lef, daardoor ga je de dingen niet aan. (ik zie een cirkel hier😁)

-> Je wilt misschien wel meer resultaat, maar hoe meer je negatief spreekt over jezelf of over de ander, des te minder je voor elkaar krijgt.

-> Je geeft jezelf niet de kans om iets nieuws te proberen, even 'iets anders' te doen dan dat je gewend bent. Met als gevolg? Je leven wordt saai. Treurig. En zeer voorspelbaar.

-> Een bevestiging. En dat is vooral de meest gevaarlijke van het rijtje.

Hoe vaker je negatief praat tegen jezelf, des te meer het WAAR wordt voor jezelf. Je gaat er in geloven.


8 tips om je negatieve zelfbeeld om te toveren tot een positiever zelfbeeld


1) Herhaling is een belangrijke tip. Een grote kracht achter het krijgen van een positiever zelfbeeld. Je hebt namelijk ook al die tijd negatief gesproken over jezelf. Daar ben je heel goed in geworden.

Nou,...dat zelfde kunstje kun je jezelf ook aanleren, maar dan de positieve kant op.

Helpt het dan om te zeggen: "Tjakka! Tjakka! Tjakka! Je kunt het!"

Ja,...en nee.

Je brein kent geen verschil tussen echt en nep. Dus als jij je lichaam brengt in een tjakka-modus EN je gelooft erin. Je gelooft dat het betrekking heeft op jou. Dan zul je merken dat je je ook een stuk krachtiger en zelfverzekerder gaat voelen. Als je er niets van gelooft en het als een trucje gebruikt, kun je net zoveel positieve affirmaties roepen tot dat je een ons weegt...maar het gaat je dan niet helpen.


2) Wat heb jij gedaan, zodat een situatie lekker verliep?

Dat is een heel belangrijke vraag, als je wilt werken aan een positiever zelfbeeld.

Want...dat herken je vast. Dat je heel erg positief kunt praten over anderen, anderen perfect advies kunt geven. Alleen,...dezelfde adviezen of dezelfde positieve uitspraken koppelen aan jezelf? Dat vinden we vaak dan lastig. Het hele idee achter deze tip is dus, dat je dat dus WEL gaat doen. Dus: Ga eens naar een situatie waarin jij ook betrokken was. Stel jezelf dan de vraag: "Wat deed ik waardoor het een prettige situatie was?"

En dat kan van alles zijn:

-> Ik zorgde voor de hapjes, daardoor had iedereen lekker te eten op het feestje.

-> Ik stond een tijd lang te praten met iemand die ik niet kende en het was een leuk gesprek. Dat zou ik anders nooit gedurfd hebben en dat heb ik nu wel gedaan.

-> Ik was gisteren ontspannen. Dat kwam omdat ik de tijd had genomen om een boek te lezen op de bank.

Kortom: In allerlei situaties kun je iets terugvinden, waardoor iets op een prettige manier verliep.


3) Adem. Ja, je leest het goed. Op het moment dat je leert om positief over jezelf te spreken, zul je merken dat het bij het begin enorm lastig is. Je bent zo gewend om allerlei oordelen en veroordelingen over jezelf uit te roepen, dat je het positieve niet eens hoort.

Even 3 seconden heel diep in en uit ademen kan helpen om te leren stil te staan bij een compliment of een positief woord van iemand. Ook letterlijk hardop of in je hoofd zeggen van het woordje STOP, kan ook erg goed helpen. Je haalt jezelf dan even kort uit een bepaald ritme waar je in zit en doorbreekt die, om ruimte te maken voor positieve woorden.


4) Durf naar al jouw levensgebieden te kijken. In mijn programma Love Your Life, laat ik mensen zichzelf een love update geven in al hun levensgebieden.

Het kan namelijk zo zijn dat het voor jou 'lekker veilig' is om je bij een bepaald levensgebied te houden, bijvoorbeeld je werk. Misschien voelt dat als heel overzichtelijk en duidelijk. Let op dat dit ook weer een manier van jezelf kan zijn dat je misschien angstvallig een ander levensgebied buiten de deur probeert te houden. Dus: in welk levensgebied is er voor jou nog meer werk aan de winkel?


5) Het kan niet perfect. Mensen vragen wel eens aan mij: "Maarten, ben jij nu altijd blij?" of "Maarten, ben jij nu altijd zen?" Dan moet ik altijd heel hard lachen. Want het antwoord is namelijk: ja. 😁 Nee hoor, natuurlijk niet. Ook ik heb soms mijn dag niet of heb behoefte aan op de bank hangen met een grote bak ijs op mijn schoot als dingen even tegen zitten.

Is dat slim om te doen? Nee. Maar soms voel je je nu eenmaal rot. Dus. Wees niet te streng op jezelf. Ok, ok, als ik nu elke dag een halve liter chocolade ijs naar binnen werk, dan is het handig om even kritisch jezelf aan te kijken in de spiegel. Maar we vallen allemaal. Dus...als je jezelf had voorgenomen om er een gezellige middag van te maken met de kinderen, maar je staat op met knallende koppijn? Tja,...dat je dan net even wat minder geduld hebt. Hoe logisch is dat.


6) Maak de berg klein.

Dit is zo'n leuke tip. Pas 'm maar eens toe. Stel je komt thuis van je werk en je partner vraagt aan je: "En? Hoe was je dag?" En met alle graagte wil je vanuit de krochten van je ziel schreeuwen: "%$&*@!!!#" 😁

Waarom? Omdat het zoveel is. Het voelt als zoveel aan: Dit liep niet goed, dat gaat ook al mis, die luisterde niet, die ander had niet gedaan wat je vroeg, de sfeer was ruk, de koffie smaakte naar zand, je manager deed op eens heel vriendelijk wat je niet vertrouwde, je klant wilde niet met je in zee...kortom: een dikke vinger naar de dag.

Wat te doen? Maak de berg klein. Begin bij een klein deel van de dag en kijk daar naar. Als je alles namelijk op een hoop gooit, kan zelfs Marie Kondo daar nog geen mooi stapeltje van maken. Dus: stuk voor stuk.


7) Vertraag.

Ken je dat? Dat je in zo'n sneltrein zit? Je moet veel. Alles op je nek. En dan doe je het ook nog helemaal fout volgens jezelf. Het idee bij deze tip is, dat je dan gaat vertragen.

Echt,...doe het. Alsof je een film in slow motion afspeelt.

Als jij namelijk negatief praat over jezelf, dan is je neiging om heel snel te gaan. En dan mis je namelijk allemaal positieve en mooie momenten, die je makkelijker gaat zien als je gaat vertragen.


8) Vertel het aan anderen.

Als je bezig bent met je zelfbeeld positiever te maken, kan dit een hele stap zijn. Maar wel een hele goede om te doen. Vertel aan anderen wat je leuk vindt aan jezelf, wat goed is gegaan, waar je tevreden over bent. Dat helpt je namelijk enorm om vanuit de coulisse naar het podium te stappen. Hoe je dat doet? Helemaal niet moeilijk te bedenken. Dat zit in alles namelijk. Bijvoorbeeld:

-> "Ik heb deze jurk gisteren bij dat leuke zaakje om de hoek gekocht. Ik vind 'm zo mooi staan."

-> "Kijk, ik heb een leuke post gezien op instagram. Daar wordt ik zo blij van."

-> "Ik heb gisteren met een vriendin zo'n leuk gesprek gehad op een terrasje. Ik vond het haar zo leuk om te vertellen over de nieuwe opleiding die ik volg."

Let op: Er zit een addertje onder het gras. Je kunt namelijk gaan praten in algemeenheden of over anderen positieve eigenschappen gaan vetellen. Dus: praat over JEZELF.


Deze tips die ik je heb gegeven, zo blijkt uit praktijk, zijn heel waardevol.

Alleen ze gaan pas echt voor je leven, als je er wat mee gaat doen.

Wil jij aan de slag, maar wil je even sparren over hoe je dat in jouw situatie kan doen?

Plan dan gerust even een kennismakingsgesprek. Dan denk ik graag met je mee.


Wil je meteen live aan de slag en gecoacht worden in het DOEN?

Kijk dan ook eens naar het love your life programma, waarin je leert om liefdevoller in het leven te staan; op al jouw levensgebieden. Werk, maar ook privé.

Het interessante van dit programma is, dat je dit ook in veel gevallen via je werk kunt volgen.

Vaak heeft een werkgever namelijk een budget voor persoonlijke groei.

Wil je daar informatie over, die je kunt overhandigen aan je werkgever? Klik dan hier.


Groetjes, Maarten





12 weergaven0 opmerkingen

Recente blogposts

Alles weergeven